PAGINA’S IN VOORBEREIDING

L’art pour l’espoir

Middels deze website wil ik graag alles wat ik weet over het Europese volkspoppentheater en over de poppenkast van Jan Klaassen en Katrijn delen met geïnteresseerden. Daarnaast wil ik iedereen meenemen in mijn zoektocht naar hoe ik mij, als nieuwsgierig en maatschappelijk betrokken en maatschappijkritisch mens, verhoud tot deze poppenkastfiguren en hun verbinding met de actualiteit en tegelijkertijd met het tijdloze, met de ‘gekende’ wereld als dimensie en wat er mogelijkerwijs is aan gene zijde.

Wat betekent dit voor de hedendaagse Jan Klaassen en Katrijn en hun buitenlandse soortgenoten? Wat is volgens mij de de gelaagdheid en diepere betekenis van de poppenkast in relatie tot de mens en actualiteit? Wat is de opdracht van elke poppenspeler die zich bezighoudt met de poppenkast van Jan Klaassen en Kartrijn? Welk verhaal wil je vertellen en met welk middel? Als poppenspeler moet je er in elk geval goed over nadenken of jouw Jan Klaassen inwisselbaar is voor een ander poppetje in jouw verhaal. Is dat het geval, dan kun je beter een eigen en oorspronkelijk personage proberen te creëren en daarmee handelen vanuit zelfrespect en respect voor het personage van Jan Klaassen. Het gaat om persoonlijke integriteit, urgentie, creativiteit, originaliteit en uniciteit. Waarom ben je anders poppenspeler geworden? De poppenkast van Jan Klaassen en Katrijn is géén kinderspel!

Voor het ten tonele voeren van Jan Klaassen en Katrijn moet er een grote maatschappelijke en intrinsieke noodzaak zijn. Van het grootste belang is het om loyaal te zijn aan jezelf verbonden met het ware Jan Klaassenspel in relatie tot de actualiteit en in strijd voor een eerlijkere en daardoor betere wereld. Jan Klaassen en Katrijn nemen het in hun gevecht tegen machtsmisbruikers en zakkenvullers altijd op voor de zwakkeren!

Van wezenlijk belang ook is dat je als poppenspeler weet waar jouw personages vandaan komen. Dit geldt zeker voor Jan Klaassen als jij deze ziet als jouw eigentijdse alterego. Het past dan niet om deze figuur meer dan een eeuw terug te zetten in de tijd en daarmee elke verbinding met je echte zelf in het hier en nu, de actualiteit en je publiek door te snijden en zelfs te ontkennen. Dan speel je feitelijk een plat historisch stukje poppenkast met een inhoud die er voor deze tijd weinig tot niet toe doet. Poppen met een oppervlakkig neptaaltje vol van sleets woordgebruik, flauwe grappen, stereotiepen, clichés, vooroordelen en onbedoeld alledaags seksisme en racisme. Dat is onwenselijk en zelfs gevaarlijk. Daarmee houd je het patriarchaat en de witte dominantie in stand als heersende norm en communiceer je dat met jouw publiek van jong en oud. Het meest schadelijk natuurlijk voor jonge en makkelijk beïnvloedbare kinderen. Zeker waar je ze heel eenvoudig mee kunt laten schreeuwen, zonder dat ze echt beseffen waar het om gaat. In verkeerde handen is dit helemaal gevaarlijk. Dat hebben we helaas kunnen zien in Nazi-Duitsland waar Kasperle (de Duitse equivalent van Jan Klaassen) werd ingezet voor antisemitische Nazipropaganda en giftige indoctrinatie.

Steeds meer mensen luisteren anno 2024 naar de valse en populistische belofte van Geert Wilders. Een belofte zonder visie, maar wel een van uitsluiting en ontmenselijkende criminalisering van islamitische Nederlanders en mensen die oorlog en armoede ontvluchten en hier een veilig heenkomen zoeken. Een belofte die ondermijning van onze veilige en vrije democratische rechtsstaat inhoudt. Rechtsextremisme mogen we nooit normaliseren en moeten we overal waar mogelijk bestrijden. Jan Klaassen en Katrijn kunnen daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Zij moeten actief met hun publiek communiceren dat in Nederland iedereen meetelt en dat we er gezamenlijk voor moeten zorgdragen dat elke mens mee kan en mag doen. Te beginnen bij de poppenkast! Laten we met z’n allen waarschuwen voor het racistisch en fascistisch gevaar en uit volle borst roepen: ‘ACHTER JE!’

‘THE GREAT DICTATOR’ BY CHARLIE CHAPLIN

In deze film uit 1940 laat Charlie Chaplin overtuigend en op meesterlijke wijze zien hoe je satirische slapstick maatschappijkritisch en activistisch in kunt zetten tégen fascisme en vóór wereldvrede.

THE GREAT DICTATOR – LAST SPEACH, CHARLIE CHAPLIN

DAGBOEK VAN EEN POPPENSPELER, WIM KERKHOVE

TWEE KOFFERS, WIM KERKHOVE

EEN OUDE TRADITIE KRIJGT NIEUWE INHOUD, HETTY PAËRL

DE RONZEBONS, WIM KERKHOVE

DE BEWOGEN POPPENSPELER, WIM KERKHOVE

SLAPSTICK EN ACTIVISME, WIM KERKHOVE

CHARLATAN, ZADIE SMITH

LE TARTUFFE OU L’IMPOSTEUR (TARTUFFE), MOLIÈRE

LE MISANTHROPE, MOLIÈRE

CLOWN MET TE GROTE SCHOENEN, WIM KERKHOVE

CATHARSIS, WIM KERKHOVE

‘ACHTER JE!’, WIM KERKHOVE

VOOR DUVEL EN DOOD, WIM KERKHOVE

KOUD IN DE HEL, WIM KERKHOVE

PANTIJN POPPENTHEATER, WIM KERKHOVE

MUZIEKPOPPENTHEATER PANTIJN, WIM KERKHOVE

SLOOPHAMER BV, WIM KERKHOVE EN KLAAS BAKKER

JAN LET OP, WIM KERKHOVE EN KLAAS BAKKER

DE POPPEN VAN JANUS CABALT, FEIKE BOSCHMA, KLAAS BAKKER EN WIM KERKHOVE

FEEST VOOR IEDEREEN, WIM KERKHOVE EN KLAAS BAKKER

GLOBETROTTER – DE WERELD SPRINGT OP KRUKKEN, WIM KERKHOVE EN KLAAS BOSCHMA

SANTEKWANT, WIM KERKHOVE

HET LEVEN VAN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE EN FEIKE BOSCHMA

DANSENDE DOOD, WIM KERKHOVE EN FEIKE BOSCHMA

CIRQUE DES ÉTOILES, WIM KERKHOVE EN FEIKE BOSCHMA

WIJN EN OUDE KLARE, WIM KERKHOVE

DE MAN MET DE POPPENKAST, WIM KERKHOVE

CULTUREELFRONT OVER POLITIEK THEATER, WIM KERKHOVE

FILMSCHRIFT SKRIEN OVER BRECHT, BERT HOGENKAMP

ABOUT THE BREAD AND PUPPETTHEATRE, WIM KERKHOVE

PUNS AND DUDY, GARY FRIEDMAN

PUPPETS AGAINST AIDS, GARY FRIEDMAN

PUNK AND JUDY, NIK PALMER AND LYNNE PORTER

WAYANGSPEL ALS VOORLICHTINGSMIDDEL EN PROTEST, WIM KERKHOVE

POPPENSPE(E)LMUSEUM VORCHTEN, WIM KERKHOVE

JAN KLAASSEN MUSEUM AMSTERDAM, WIM KERKHOVE

JAN KLAASSEN DOOD EN BEGRAVEN, WIM KERKHOVE

DE DOOD ONTSPRONGEN, WIM KERKHOVE

WAT HEB OME EEN RARE LUCHT BIJ ZICH, WIM KERKHOVE

WAAROM GEEN POPPEN EN MODE IN MUSEUM, WIM KERKHOVE

DE VERHALENMAN VAN OOST, WIM KERKHOVE

JAN KLAASSEN EN DE TERE KINDERZIEL, WIM KERKHOVE

DE INFANTILISERING VAN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE

DE TELOORGANG VAN HET VOLKSPOPPENTHEATER, WIM KERKHOVE

MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID, WIM KERKHOVE

UTOPISCH WERELDBEELD, WIM KERKHOVE

SPEL EN SAMENLEVING, WIM KERKHOVE

HET CREATIEVE PROCES, WIM KERKHOVE

MAATSCHAPPIJKRITISCH POPPENTHEATER, WIM KERKHOVE

ANTISEMITISME IN HET VOLKSPOPPENTHEATER, WIM KERKHOVE

KASPERLE IN HANDEN VAN DE NAZI’S, WIM KERKHOVE

JAN KLAASSEN EN HET PATRIARCHAAT, WIM KERKHOVE

JAN KLAASSEN EN FEMINISME, WIM KERKHOVE

DE GEBOORTE VAN KATRIJN, WIM KERKHOVE

JAN KLAASSEN EN RACISME, WIM KERKHOVE

DE MOORD OP JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE

DE BEUL VAN HAARLEM, WIM KERKHOVE

JAN KLAASSEN, DOOD EN DUIVEL, WIM KERKHOVE

DE KERREMIS IS BEGONNEN, WIM KERKHOVE

OVER DE STYX, MARK PIETERS EN PATRICK DE RYNCK

JAN KLAASSEN AAN GENE ZIJDE, WIM KERKHOVE

DE TRANSCENDENTE JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE

OVER DE DOOD EN WEER TERUG, FEIKE BOSCHMA

OM DE DOOIE DOOD, WIM KERKHOVE

HET LIED VAN PIERLALA, LUC. WILLINK

DE ONONTKOOMBARE DOOD, WIM KERKHOVE

HET EINDE VAN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE

DE DOOD ALS BRON VAN LEVEN, WIM KERKHOVE

HET MEISJE EN DE DOOD, WIM KERKHOVE

DE DODENDANS IN DE KUNST, WIM KERKHOVE

DE POPPENKAST IN GEDICHTEN, WIM KERKHOVE

TUSSEN STILSTAND EN BEWEGING, WIM KERKHOVE

POPPEN BEWEGEN DE SPELER, WIM KERKHOVE

OP STERVEN NA DOOD, WIM KERKHOVE

DE VITALITEIT VAN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE

TUINMAN VAN DE DOOD, WIM KERKHOVE

HET LANGZAME VERVAL, WIM KERKHOVE

IN DE GROEVEN VAN DE TIJD, WIM KERKHOVE

ZANDLOPER EN ZEIS, WIM KERKHOVE

DOOD VAN EEN POPPENSPELER, WIM KERKHOVE

ARCHETYPEN, CARL GUSTAF JUNG

DE LIEFDE VAN DE ZEVEN POPPEN, PAUL GALLICO

ALLEDAAGS RACISME, PHILOMENA ESSED

THE WAVES (DE GOLVEN), VIRGINIA WOOLF

DE GESCHIEDENIS VAN DE COMMEDIA DELL’ARTE, R.L. ERENSTEIN

DOOPCEEL VAN JAN CLAESZEN, WIM MEILLINK

JAN KLAASSEN IS IN HET LAND, HETTY PAËRL

HEEREKRINTJES: OVER JAN KLAASSEN EN KATRIJN EN HUN BUITENLANDSESOORTGENOTEN, HETTY PAËRL

PULCINELLA – HET MYSTERIEUZE SPIEGELBEELD VAN DE MENS, HETTY PAËRL

CURRICULUM VITAE HETTY PAËRL, OTTO VAN DER MIEDEN

MUZIEK VOOR DE POPPENKAST, KLAAS BAKKER

VAN THEATER PANTIJN TOT TORPEDO THEATER, WIM KERKHOVE

JAN KLAASSEN ACADEMIE, WIM KERKHOVE

THE TRAGICAL HISTORY OF THE LIFE AND DEATH OF DOCTOR FAUSTUS, CHRISTOPHER MARLOWE

TUSSEN STILSTAND EN BEWEGING, WIM KERKHOVE

DE ESTHETISCHE ILLUSIE, ERNST KRIS

HOMO LUDENS, JOHAN HUIZINGA

SPEL EN WERKELIJKHEID, WIM KERKHOVE

LESSEN IN REGIE, SERGEJ EISENSTEIN

AN ACTOR PREPARES, KONSTANTIN STANISLAVSKI

LESSEN VOOR ACTEURS, KONSTANTIN STANISLAVSKI

TIJL UILENSPIEGEL, CHARLES DE COSTER

LOF DER ZOTHEID, DESIDERIUS ERASMUS

AGITPROP THEATER, WIM KERKHOVE

HET EPISCH THEATER VAN BERTOLT BRECHT, WIM KERKHOVE

DE HEILIGE JOHANNA VAN DE SLACHTHUIZEN, BERTOLT BRECHT

DREIGROSCHENOPER (DRIESTUIVERSOPERA), BERTOLT BRECHT

DRIESTUIVERPROCES, BERTOLT BRECHT

THE BEGGAR’S OPERA, JOHN GAY

POLITIEK THEATER IN DE JAREN 70 EN 80 VAN DE TWINTIGSTE EEUW, WIM KERKHOVE

KOLLEKTIEF INTERNATIONALE NIEUWE SCÈNE – MISTERO BUFFO, DARIO FO

KOLLEKTIEF INTERNATIONALE NIEUWE SCÈNE, BALLADE VOOR GROTE EN KLEINE POPPEN, DARIO FO

KOLLEKTIEF INTERNATIONALE NIEUWE SCÈNE – HARLEKIJN NOCH KNECHT NOCH MEESTER, ARTURO CORSO

WOYZECK, GEORG BÜCHNER

DE POPPENSPELER VAN WARSCHAU, EVA WEAVER

DE ZAAK 40/61 – OVER HET PROCES TEGEN DE NAZI ADOLF EICHMANN, HARRY MULISCH

RECHTER EN BEUL, WIM KERKHOVE

DE GODDELIJKE KOMEDIE (LA DIVINA COMMEDIA), ALIGHIERI DANTE

DE ONVERMIJDELIJKHEID VAN EEN NIEUWE WERELDOORLOG, INGO PIEPERS

KUNST EN ACTIVISME NU, WIM KERKHOVE

ACHT MILJARD MENSEN, WIM KERKHOVE

WERELD ZONDER GRENZEN, SYBOUT JAGER

INTERNATIONALE SOLIDARITEIT EN WERELDVREDE, WIM KERKHOVE

LIEDTEKST DE INTERNATIONALE

Ontwaakt, verdoemde in hongers sfeer!
Reedlijk willen stroomt over de aarde
En die stroom rijst al meer en meer.
Sterft, gij oude vormen en gedachten!
Slaafgeboornen,ontwaakt,ontwaakt!
De wereld steunt op nieuwe krachten,
Begeerte heeft ons aangeraakt!

Makkers, ten laatste male,
Tot den strijd ons geschaard,
en D’Internationale
Zal morgen heersen op aard.

De staat verdrukt, de wet is logen,
De rijkaard leeft zelfzuchtig voort;
Tot ‘t merg en been wordt d’ arme uitgezogen
En zijn recht is een ijdel woord
Wij zijn het moe naar andrer wil te leven;
Broeders hoort hoe gelijkheid spreekt:
Geen recht, waar plicht is opgeheven,
Geen plicht, leert zij, waar recht ontbreekt.

Makkers, ten laatste male,
Tot den strijd ons geschaard,
en D’Internationale
Zal morgen heersen op aard.

De heerschers door duivelse listen
Bedwelmen ons met bloedigen damp.
Broeders, strijdt niet meer voor andrer twisten,
Breekt de rijen! Hier is uw kamp!
Gij die ons tot helden wilt maken,
O, barbaren, denkt wat ge doet;
Wij hebben waap’nen hen te raken,
Die dorstig schijnen naar ons bloed.

Makkers, ten laatste male,
Tot den strijd ons geschaard,
en D’Internationale
Zal morgen heersen op aard.

Tekst van Eugène Potier (1816-1887) – Vertaling Henriette Roland Holst (1869-1952)

SOLIDARITEITSLIED

Voorwaarts en niet vergeten waaruit onze kracht bestaat bij honger en bij eten. Voorwaarts en niet vergeten: de solidariteit!

Alle volken van de aarde, strijdt nu samen, zij aan zij. ’t Kapitaal heeft dan geen waarde in de nieuwe maatschappij!

Voorwaarts en niet vergeten waaruit onze kracht bestaat bij honger en bij eten. Voorwaarts en niet vergeten: de solidariteit!

Willen wij dat snel bereiken, sluit je aan aan onze kant. Wie niet strijdt met zijn gelijken laat de macht in vreemde hand.

Voorwaarts en niet vergeten waaruit onze kracht bestaat bij honger en bij eten. Voorwaarts en niet vergeten: de solidariteit!

Sla de grote monopolies alle wapens uit de hand. Onze winst is hun verlies, alles wordt door ons bemand.

Voorwaarts en niet vergeten waaruit onze kracht bestaat bij honger en bij eten. Voorwaarts en niet vergeten: de solidariteit!

Proletariërs aller landen verenig je en vecht je vrij. Met je grote regimenten breek je elke heerschappij!

Voorwaarts en niet vergeten, Maar de vraag heel concreet gesteld: Bij honger en bij eten: ALLE STRATEN ONZE STRATEN. HEEL DE AARD ONZE AARD!

Tekst Bertholt Brecht, 1931. Muziek Hans Eisler. Gecomponeerd ten behoeve van de proletarische speelfilm ‘Kuhle Wampe’. Nederlandse tekst Piet Bossers, 1974. Uitvoering: NCPN zangtrio ‘Hard en Vals’ ter gelegenheid van 1 mei.

‘MODERN TIMES’ BY CHARLIE CHAPLIN

Trailer van de satirische slapstick ‘Modern Times’, een hilarische, ontroerende, maatschappijkritische en tegelijkertijd romantische liefdesfilm uit 1936