VOORWOORD VAN DE SCHRIJVER
Amsterdam, 17 mei 2024
L’art pour l’espoir
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/05/Screenshot_20240512-001559_Chrome-3.jpg)
Middels deze website wil ik graag alles wat ik weet over het Europese volkspoppentheater en over de poppenkast van Jan Klaassen en Katrijn delen met geïnteresseerden. Daarmee vertel ik niet alleen mijn eigen verhaal, maar borg daarmee ook enigszins de nalatenschap van Hetty Paërl (1931-2020) en Otto van der Mieden (1945-2024).
De foto van mijn lieve vriendin Hetty Paërl hieronder is vlak voor haar dood (28 mei 2020) op mijn verzoek door Egon Adel gemaakt.
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/06/image-5.png)
Hetty Paërl heeft uitgebreid onderzoek gedaan naar Jan Klaassen en Pulcinella en hier veel over gepubliceerd (zie onder andere onder het kopje ‘HET EUROPESE VOLKSPOPPENTHEATER’). Otto van der Mieden was directeur-conservator van het Poppenspe(e)lmuseum te Vorchten en heeft zijn enorme collectie zorgvuldig en nauwgezet gedocumenteerd. Zie: Poppenspelmuseum Bibliotheek
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/06/Screenshot_20240614-145134_Chrome-1.jpg)
Memento Mori houtsnede door Alexander Mair c. 1605
Naast dat ik schrijf over het Europese volkspoppentheater en de poppenkast van Jan Klaassen, wil ik iedereen meenemen op mijn reis en in mijn zoektocht naar hoe ik mij, als nieuwsgierig, maatschappelijk betrokken, maatschappijkritisch en ook sterfelijk mens, verhoud tot de poppenkastfiguren waarover ik schrijf en hun verbinding met de actualiteit en tegelijkertijd met het tijdloze, met de ‘gekende’ wereld als dimensie en wat er mogelijkerwijs is aan gene zijde.
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/07/Screenshot_20240625-193812_Google.jpg)
De Nachtmerrie van Jan Klaassen – Hetty Paërl (1932-2020)
Wat betekent dit voor de hedendaagse Jan Klaassen en Katrijn en hun buitenlandse soortgenoten? Wat is volgens mij de gelaagdheid en diepere betekenis van de poppenkast in relatie tot de mens en actualiteit? Wat is de opdracht van elke poppenspeler, die zich bezighoudt met de poppenkast van Jan Klaassen en Kartrijn? Welk verhaal wil je vertellen en met welk middel? Als poppenspeler moet je er in elk geval goed over nadenken of jouw Jan Klaassen inwisselbaar is voor een ander poppetje in jouw verhaal. Is dat het geval, dan kun je beter een eigen en oorspronkelijk personage proberen te creëren en daarmee handelen vanuit zelfrespect en respect voor het personage van Jan Klaassen. Het gaat om persoonlijke integriteit, urgentie, creativiteit, originaliteit, artisticiteit en uniciteit. Waarom ben je anders poppenspeler geworden? De poppenkast van Jan Klaassen en Katrijn is géén kinderspel!
Voor het ten tonele voeren van Jan Klaassen en Katrijn moet er een grote maatschappelijke en intrinsieke noodzaak zijn. Van het grootste belang is het om loyaal te zijn aan jezelf verbonden met het ware Jan Klaassenspel in relatie tot de actualiteit en in strijd voor een eerlijkere en daardoor betere wereld. Jan Klaassen en Katrijn nemen het in hun gevecht tegen machtsmisbruikers en zakkenvullers altijd op voor de zwakkeren!
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/07/Screenshot_20240623-212402_Chrome.jpg)
Met Jan Klaassen en Katrijn Pieters in de opslag- en repetitieruimte van Pantijn Poppentheater in de Sint Pieterspoortsteeg te Amsterdam (1993). (Foto: Jean van Lingen)
Van wezenlijk belang ook is dat je als poppenspeler weet waar jouw personages vandaan komen en waar ze naartoe gaan. Dit geldt op de eerste plaats voor Jan Klaassen als jij deze ziet als jouw eigentijdse alterego. Het past dan niet om deze figuur meer dan een eeuw of zelfs eeuwen terug te zetten in de tijd en daarmee elke verbinding met je echte zelf in het hier en nu, de actualiteit en je publiek door te snijden en zelfs te ontkennen. Dan speel je feitelijk een plat historisch stukje poppenkast met een inhoud die er voor deze tijd weinig tot niet toe doet en eerder thuishoort in een museum. De poppenkast als anachronisme.
Dan zijn er helaas ook nog genoeg amateuristische poppenspelers, die hun poppen een oppervlakkig, zogenaamd grappig neptaaltje laten spreken, vol van sleets woordgebruik, flauwe grappen, stereotiepen, clichés, vooroordelen, seksisme en alledaags racisme. Dat is onwenselijk en zelfs gevaarlijk. Daarmee houd je het patriarchaat en de witte dominantie in stand als heersende norm en communiceer je met jouw publiek van jong en oud dat al die discriminerende uitingen normaal zijn. Het meest schadelijk natuurlijk voor jonge en makkelijk beïnvloedbare kinderen. Zeker waar je ze heel eenvoudig mee kunt laten schreeuwen, zonder dat ze echt beseffen waar het om gaat. In verkeerde handen is dit helemaal gevaarlijk. Dat hebben we helaas kunnen zien in Nazi-Duitsland waar Kasperle (de Duitse equivalent van Jan Klaassen) werd ingezet voor antisemitische Nazipropaganda en giftige indoctrinatie.
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/05/Screenshot_20240516-160320_Facebook.jpg)
Steeds meer mensen luisteren anno 2024 naar de valse en populistische belofte van Geert Wilders. Een belofte zonder visie, maar wel een van uitsluiting en ontmenselijkende criminalisering van islamitische Nederlanders en mensen die oorlog en armoede ontvluchten en hier een veilig heenkomen zoeken. Een belofte die ondermijning van onze veilige en vrije democratische rechtsstaat inhoudt. Rechtsextremisme mogen we nooit normaliseren en moeten we overal waar mogelijk bestrijden. Jan Klaassen en Katrijn kunnen daar een belangrijke bijdrage aan leveren. Zij moeten actief met hun publiek communiceren dat in Nederland iedereen meetelt en dat we er gezamenlijk voor moeten zorgdragen dat elke mens mee kan en mag doen. Te beginnen bij de poppenkast! Laten we met z’n allen waarschuwen voor het racistisch en fascistisch gevaar en uit volle borst roepen: ‘ACHTER JE!’
Wim Kerkhove ©
Een volk dat voor tirannen zwicht
Allen, die hier tesamen zijn,
de levenden, de doden,
de handbreed, die ons scheidt, is klein,
wij zijn tesamen ontboden voor het gericht …
Gedenk de liefste, die hier ligt,
de broeder, vrind of vader,
maar gun Uw ogen wijder zicht,
aanzie het land en alle mens tegader,
hoor dit bericht:
Wij staan tesaam voor het gericht
voor goed of kwaad te kiezen,
een volk dat voor tirannen zwicht,
zal meer dan lijf en goed verliezen,
dan dooft het licht.
(Hendrik Mattheus van Randwijk, 1906-1966,
dichter, prozaschrijver, verzetsheld, journalist)
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/06/image.png)
‘THE GREAT DICTATOR’ BY CHARLIE CHAPLIN
In deze film uit 1940 laat Charlie Chaplin overtuigend en op meesterlijke wijze zien hoe je satirische slapstick maatschappijkritisch en activistisch in kunt zetten tégen fascisme en vóór wereldvrede.
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/06/Screenshot_20240604-103622_Chrome-1.jpg)
THE GREAT DICTATOR – LAST SPEACH, CHARLIE CHAPLIN
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/06/Screenshot_20240604-103343_Chrome-1-688x1024.jpg)
TITELS VAN ALLE PAGINA’S IN VOORBEREIDING
Hieronder een flink aantal titels van pagina’s waaraan ik zo nu en dan werk. Bij voldoende aanvangscontent publiceer ik een pagina alvast en geef aan waar het verder naartoe lijkt te gaan.
JULIUS CEASAR, WILLIAM SHAKESPEARE
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/06/Screenshot_20240614-120133_Chrome.jpg)
Ceasar: ‘Et tu Brute, tu quoque fili mi?’
JULIUS CEASAR, WILLIAM SHAKESPEARE
WIM EN ZIJN POPPENKAST, JAN VAN MAASDIJK
TWEE KOFFERS EN EEN WASZAK, WIM KERKHOVE
DAGBOEK VAN EEN MOORDENAAR, WIM KERKHOVE
DE MOORDENAARS VAN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE
HET SCHELLINKJE OFTEWEL DE ENGELENBAK, WIM KERKHOVE
DAGBOEK VAN EEN POPPENSPELER, WIM KERKHOVE
OP ZOEK NAAR JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE
DE NIET BEGREPEN GELAAGDHEID VAN DE POPPENKAST VAN JAN KLAASSEN EN KATRIJN PIETERS – OVER DE ZOGENAAMDE ‘FLAT CHARACTERS’ EN ‘ROUND CHARACTERS’ – DE ONTWIKKELING ZIT IN DE TRAGIKOMISCHE INTERACTIE TUSSEN DE VERSCHILLENDE ARCHETYPISCHE PERSONAGES, DIE ELK OP ZICH EEN FACET ZIJN VAN DE MENS IN INNERLIJKE STRIJD MET ZICHZELF, UITMONDEND IN EEN CATHARSIS, WIM KERKHOVE
DE DUVELSHOEK, WIM KERKHOVE
HET KEURSLIJF VAN DE TRADITIONELE POPPENKAST IN EUROPA, WIM KERKHOVE
EEN OUDE TRADITIE KRIJGT NIEUWE INHOUD, HETTY PAËRL
HET OVERWINNEN VAN DE DOOD, WIM KERKHOVE
EIGENTIJDSE INHOUD EN NIEUWE VORMEN, WIM KERKHOVE
DE BEWOGEN POPPENSPELER, WIM KERKHOVE
SLAPSTICK EN ACTIVISME, WIM KERKHOVE
DE ANTWERPSE POESJENELLEN, WIM KERKHOVE
DE GENTSE PIERKE, WIM KERKHOVE
LOWIE DE LAPKESDIEF, WIM KERKHOVE
DE POPPENKAST ALS ANACHRONISME, WIM KERKHOVE
CHARLATAN, ZADIE SMITH
LE TARTUFFE OU L’IMPOSTEUR (TARTUFFE), MOLIÈRE
LE MISANTHROPE, MOLIÈRE
CLOWN MET TE GROTE SCHOENEN, WIM KERKHOVE
PIERROT, HARLEQUINO EN COLOMBINE, WIM KERKHOVE
DE ZIEL VAN PULCINELLA GESMOORD, WIM KERKHOVE
CATHARSIS, WIM KERKHOVE
‘ACHTER JE!’, WIM KERKHOVE
VOOR DUVEL EN DOOD, WIM KERKHOVE
HET IS KOUD IN DE HEL, WIM KERKHOVE
PANTIJN POPPENTHEATER, WIM KERKHOVE
MUZIEKPOPPENTHEATER PANTIJN, WIM KERKHOVE
SLOOPHAMER BV, WIM KERKHOVE, KLAAS BAKKER, SJOERD KUIJPER, JAN GOES, FEIKE BOSCHMA EN JAN NELISSEN
JAN LET OP, WIM KERKHOVE EN KLAAS BAKKER
DE POPPEN VAN JANUS CABALT, FEIKE BOSCHMA, KLAAS BAKKER EN WIM KERKHOVE
FEEST VOOR IEDEREEN, WIM KERKHOVE, KLAAS BAKKER, RUFUS COLLINS EN HENK TJON
GLOBETROTTER – DE WERELD SPRINGT OP KRUKKEN, WIM KERKHOVE, RUFUS COLLINS, HENK TJON EN KLAAS BOSCHMA
SANTEKWANT, WIM KERKHOVE EN RUFUS COLLINS
HET LEVEN VAN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE EN FEIKE BOSCHMA
DANSENDE DOOD, WIM KERKHOVE EN FEIKE BOSCHMA
CIRQUE DES ÉTOILES, WIM KERKHOVE EN FEIKE BOSCHMA
BROOD EN OUDE KLARE, WIM KERKHOVE
DE MAN MET DE POPPENKAST, WIM KERKHOVE
MET DE POPPENKAST OP REIS, CHR. VAN ABKOUDE
DE GEBOORTE VAN JAN KLAASSEN, J.J. KLANT
JAN KLAASSEN KIJK UIT, ANNE DE VRIES EN A.M. KOPPEJAN
THE TRAGICAL COMEDY OR COMICAL TRADEGY OF PUNCH AND JUDY, WITH ILLUSTRATIONS BY GEORGE CRUIKSHANK
CULTUREELFRONT OVER POLITIEK THEATER, WIM KERKHOVE
FILMSCHRIFT SKRIEN OVER BRECHT, BERT HOGENKAMP
ABOUT THE BREAD AND PUPPETTHEATRE, WIM KERKHOVE
PUNS AND DOEDIE, GARY FRIEDMAN
PUPPETS AGAINST AIDS, GARY FRIEDMAN
PUNK AND JUDY, NIK PALMER AND LYNNE PORTER
WAYANGSPEL ALS VOORLICHTINGSMIDDEL EN PROTEST, WIM KERKHOVE
POPPENSPE(E)LMUSEUM VORCHTEN, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN MUSEUM AMSTERDAM, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN DOOD EN BEGRAVEN, WIM KERKHOVE
DE DOOD ONTSPRONGEN, WIM KERKHOVE
WAT HEB OME EEN RARE LUCHT BIJ ZICH, WIM KERKHOVE
WAAROM GEEN POPPEN EN MODE IN MUSEUM, WIM KERKHOVE
DE VERHALENMAN VAN OOST, WIM KERKHOVE
DE WEDEROPSTANDING VAN JUDAS IKARIOS, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN EN DE TERE KINDERZIEL, WIM KERKHOVE
DE INFANTILISERING VAN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE
DE TELOORGANG VAN HET VOLKSPOPPENTHEATER, WIM KERKHOVE
MAATSCHAPPELIJKE BETROKKENHEID, WIM KERKHOVE
UTOPISCH WERELDBEELD, WIM KERKHOVE
SPEL EN SAMENLEVING, WIM KERKHOVE
HET CREATIEVE PROCES, WIM KERKHOVE
MAATSCHAPPIJKRITISCH POPPENTHEATER, WIM KERKHOVE
ANTISEMITISME IN HET VOLKSPOPPENTHEATER, WIM KERKHOVE
KASPERLE IN HANDEN VAN DE NAZI’S, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN EN HET PATRIARCHAAT, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN EN FEMINISME, WIM KERKHOVE
DE GEBOORTE VAN KATRIJN PIETERS, WIM KERKHOVE
HET HUWELIJK VAN KATRIJN PIETERS EN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE
KATRIJN PIETERS WIL SCHEIDEN, WIM KERKHOVE
KATRIJN PIETERS LACHT ZICH EEN BULT, WIM KERKHOVE
DE ZOETE WRAAK VAN KATRIJN PIETERS, WIM KERKHOVE
DE POPPENKAST VAN KATRIJN PIETERS, WIM KERKHOVE
DE BABY VAN KATRIJN PIETERS, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN VOOR DE RECHTER, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN EN RACISME, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN DE TROMPETTER, WIM KERKHOVE
DE BEUL VAN HAARLEM, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN, DOOD EN DUIVEL, WIM KERKHOVE
DOODGRAVERS VAN HET AFGEBRANDE DORP, WIM KERKHOVE
DE KERREMIS IS BEGONNEN, WIM KERKHOVE
OVER DE STYX, MARK PIETERS EN PATRICK DE RYNCK
JAN KLAASSEN AAN GENE ZIJDE, WIM KERKHOVE
DE TRANSCENDENTE JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE
OVER DE DOOD EN WEER TERUG, FEIKE BOSCHMA
OM DE DOOIE DOOD, WIM KERKHOVE
HET LIED VAN PIERLALA, LUC. WILLINK
SJAKOO, DICK VAN DEN HEUVEL
DAMESVOETBAL, SYMPOSIUM NEDERLANDSE KATHOLIEKE SPORTFEDERATIE 17 MAART 1973
DE ONONTKOOMBARE DOOD, WIM KERKHOVE
HET EINDE VAN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE
DE DOOD ALS BRON VAN LEVEN, WIM KERKHOVE
HET MEISJE EN DE DOOD, WIM KERKHOVE
DE DODENDANS IN DE KUNST, WIM KERKHOVE
DE POPPENKAST IN GEDICHTEN, WIM KERKHOVE
TUSSEN STILSTAND EN BEWEGING, WIM KERKHOVE
POPPEN BEWEGEN DE SPELER, WIM KERKHOVE
OP STERVEN NA DOOD, WIM KERKHOVE
DE VITALITEIT VAN JAN KLAASSEN, WIM KERKHOVE
TUINMAN VAN DE DOOD, WIM KERKHOVE
HET LANGZAME VERVAL, WIM KERKHOVE
IN DE GROEVEN VAN DE TIJD, WIM KERKHOVE
ZANDLOPER EN ZEIS, WIM KERKHOVE
DOOD VAN EEN POPPENSPELER, WIM KERKHOVE
ARCHETYPEN, CARL GUSTAF JUNG
DE LIEFDE VAN DE ZEVEN POPPEN, PAUL GALLICO
LINKE LOETJE, REG SMYTHE
ALLEDAAGS RACISME, PHILOMENA ESSED
SOUL ON ICE, ELDRIDGE CLEAVER
HOE DUUR WAS DE SUIKER, CYNTHIA MCLEOD
WIJ SLAVEN VAN SURINAME, ANTON DE KOM
THE WAVES (DE GOLVEN), VIRGINIA WOOLF
DE GESCHIEDENIS VAN DE COMMEDIA DELL’ARTE, R.L. ERENSTEIN
JAN KLAASZEN EN ANDERE KLUCHTEN, ARNOLD ISING
DOOPCEEL VAN JAN CLAESZEN, WIM MEILLINK
JAN KLAASSEN IS IN HET LAND, HETTY PAËRL
HEEREKRINTJES: OVER JAN KLAASSEN EN KATRIJN EN HUN BUITENLANDSESOORTGENOTEN, HETTY PAËRL
TEGEN HET DECOR VAN DE ROKENDE VESUVIUS, HETTY PAËRL
PULCINELLA – HET MYSTERIEUZE SPIEGELBEELD VAN DE MENS, HETTY PAËRL
CURRICULUM VITAE HETTY PAËRL, OTTO VAN DER MIEDEN
RUTAS DE POLICHINELA (TÍTRES Y CIUDADES DE EUROPA), TONI RUMBAU
MUZIEK VOOR DE POPPENKAST, KLAAS BAKKER
VAN THEATER PANTIJN TOT TORPEDO THEATER, WIM KERKHOVE
JAN KLAASSEN ACADEMIE, WIM KERKHOVE
EEN HBO-OPLEIDING VOOR POPPEN- EN OBJECTTHEATER, WIM KERKHOVE
AMSTELVEENSE DRAMATURGIE, PIETER VRIJMAN
EEN THEATERGESCHIEDENIS DER NEDERLANDEN, R.L. ERENSTEIN
OVER PLANKEN, DOOR ZAND EN ZAAGSEL ….. EEN WEG, HENK ABBING
THE ART OF HUNGER, PAUL AUSTER
TO TELL A STORY IS TO LOSE IT – OVER EDMOND JABÈS: SCHRIJVERSCHAP EN BALLINGSCHAP, JOKE J. HERMSEN
DON QUICHOT, MIGUEL DE CERVANTES
DE CIRCUSCLOWN, STANS LUTZ
SPEEL DE CLOWN (HET ANDERE LEVEN VAN DORUS ALIAS TOM MANDERS), ROLF BOOST
HUMOR EN DWAZEN, C.P. EPSKAMP
DE DRIE DWAZEN UIT HET WESTEN, LIDY NOORDSTAR
SOCIOLOGIE VAN DE ZOTHEID, A.C. ZIJDERVELD
DAS LACHEN, HENRI BERGSON
DER WITZ, LUTZ RÖHRICH
PLAYING WITH PUNCH, TRANSCRIPTIE MR. PAYNE COLLIER AND HISTORICAL NOTES BY FRANK BAKER
FEIKE BOSCHMA – EEN LEVEN AAN DRAADJES, HANNY ALKEMA
THE TRAGICAL HISTORY OF THE LIFE AND DEATH OF DOCTOR FAUSTUS, CHRISTOPHER MARLOWE
VAN DEN VOS REINAERDE, WILLEM DIE MADOCKE MAECTE
MARIKEN VAN NIMIEUGHEN, VERTALERS: CEES VAN DER PLUIM, HESSEL ADEMA, CISKA BAAR
DE RAMPZALIGE KAPROEN, STEIN STREUVELS
TUSSEN STILSTAND EN BEWEGING, WIM KERKHOVE
DE ESTHETISCHE ILLUSIE, ERNST KRIS
HOMO LUDENS, JOHAN HUIZINGA
DE SPELENDE MENS, PRANA (TIJDSCHRIFT)
HELDENSAGE, HENRIËTTE ROLAND HOLST VAN DER SCHALK
HET THEATER, DE BRIEF EN DE WAARHEID, HARRY MULISCH
DE ONVOLMAAKTE MAATSCHAPPIJ, MILOVAN DJILAS
ENTRÉES CLOWNESQUE, TRISTAN REMY
PRAKTISCHE HANDLEIDING VOOR TONEELSPELERS, MELISSA BRUDER EN ANDEREN
TONEELSPELEN, G.A. BREDERO
TONEELSPELEN, FRANK ARNOLDI
SPEL EN WERKELIJKHEID, WIM KERKHOVE
INPROVISATION FOR THE THEATER, VIOLA SPOLIN
NU BEN IK ALLEEN, HANNA OBERMAN EN ROB KLINKENBERG
THEATER IN GEBRUIK, HANS VAN DAM
THEATER I, PETER HANDKE
THEATER II, PETER HANKE
LESSEN IN REGIE, SERGEJ EISENSTEIN
STANISLAVSKI AN INTRODUCTION – THE SYSTEM – , JEAN BENEDETTI
AN ACTOR PREPARES, KONSTANTIN STANISLAVSKI
LESSEN VOOR ACTEURS, KONSTANTIN STANISLAVSKI
NAAR EEN SOBER THEATER, JERZY GROTOWSKI
DE TOVERBERG, THOMAS MANN
TIJL UILENSPIEGEL, CHARLES DE COSTER
LOF DER ZOTHEID, DESIDERIUS ERASMUS
DE MENSHEID ZIJ GEPREZEN (LOF DER ZOTHEID 2001), ARNON GRUNBERG
AGITPROP THEATER, WIM KERKHOVE
TROMMELEN IN DE NACHT, BERTOLT BRECHT
VERTELLINGEN OVER MENEER K., BERTOLT BRECHT
AUFSTIEG UND FALL DER STADT MAHAGONNY, KURT WEIL
HET EPISCH THEATER VAN BERTOLT BRECHT, WIM KERKHOVE
BERTOLT BRECHT – TEATEREKSPERIMENT EN POLITIEK, WIM NOTENBOOM EN JACQ FIRMIN VOGELAAR
DE HEILIGE JOHANNA VAN DE SLACHTHUIZEN, BERTOLT BRECHT
MIJNHEER PUNTILA EN ZIJN KNECHT MATTI, BERTOLT BRECHT
DE GEWEREN VAN VROUW CARRAR, BERTOLT BRECHT
DREIGROSCHENOPER (DRIESTUIVERSOPERA), BERTOLT BRECHT
DRIESTUIVERPROCES, BERTOLT BRECHT
THE BEGGAR’S OPERA, JOHN GAY
ZIJ STONDEN OP – PERSPECTIEVEN VOOR WERELDBURGERS IN DE 21E EEUW, DAVID ADAMS
POLITIEK THEATER IN DE JAREN 70 EN 80 VAN DE TWINTIGSTE EEUW, WIM KERKHOVE
KOLLEKTIEF INTERNATIONALE NIEUWE SCÈNE – MISTERO BUFFO, DARIO FO
KOLLEKTIEF INTERNATIONALE NIEUWE SCÈNE, BALLADE VOOR GROTE EN KLEINE POPPEN, DARIO FO
KOLLEKTIEF INTERNATIONALE NIEUWE SCÈNE – HARLEKIJN NOCH KNECHT NOCH MEESTER, ARTURO CORSO
KOLLEKTIEF INTERNATIONALE NIEUWE SCÈNE, LIEDEREN EN BALLADES, HILDE UITERLINDEN EN ANDEREN
HET THEATER VAN DE NIEUWE ORDE: EEN ONDERZOEK NAAR HET DRAMA VAN NEDERLANDSE NATIONAALSOCIALISTEN, AD VAN DER LOGT
VOLK IN VERDRUKKING EN VERZET, J.W. RENGELINK EN I. MUG
VAN DOLLE DINSDAG TOT BEVRIJDING, CH. WHITING EN W. TREES
WOYZECK, GEORG BÜCHNER
DER BUS NACH DACHAU, DE WARME WINKEL
OORLOG ZONDER VRIENDEN, EVERT HARTMAN
DE POPPENSPELER VAN WARSCHAU, EVA WEAVER
DANSERES ZONDER BENEN, CLARA ASSCHER-PINKHOF
DE ZAAK 40/61 – OVER HET PROCES TEGEN DE NAZI ADOLF EICHMANN, HARRY MULISCH
RECHTER EN BEUL, WIM KERKHOVE
DE GODDELIJKE KOMEDIE (LA DIVINA COMMEDIA), ALIGHIERI DANTE
DE JUDASKUS, KENNETH R. TIMMERMANS
DE ONVERMIJDELIJKHEID VAN EEN NIEUWE WERELDOORLOG, INGO PIEPERS
EN ALLE ANGST VOORBIJ – LIEDEREN OM VREDE, JAN MARTEN DE VRIES
KUNST EN ACTIVISME NU, WIM KERKHOVE
ACHT MILJARD MENSEN, WIM KERKHOVE
DE MENSHEID ZIJ GEPREZEN, ARNON GRUNBERG
WERELD ZONDER GRENZEN, SYBOUT JAGER
LYSISTRATE, ARISTOPHANES
OORLOG EN VREDE, LEV TOLSTOJ
OVER OORLOG EN VREDE, PROF. MR. B.V.A. RÖLING
GLOBAL CLOWNS FOR GLOBAL PEACE, RENÉ KRES
VROUWEN VOOR VREDE, WIM KERKHOVE
INTERNATIONALE SOLIDARITEIT EN WERELDVREDE, WIM KERKHOVE
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/05/Screenshot_20240526-150530_Chrome.jpg)
LIEDTEKST DE INTERNATIONALE
Ontwaakt, verdoemde in hongers sfeer!
Reedlijk willen stroomt over de aarde
En die stroom rijst al meer en meer.
Sterft, gij oude vormen en gedachten!
Slaafgeboornen,ontwaakt,ontwaakt!
De wereld steunt op nieuwe krachten,
Begeerte heeft ons aangeraakt!
Makkers, ten laatste male,
Tot den strijd ons geschaard,
en D’Internationale
Zal morgen heersen op aard.
De staat verdrukt, de wet is logen,
De rijkaard leeft zelfzuchtig voort;
Tot ‘t merg en been wordt d’ arme uitgezogen
En zijn recht is een ijdel woord
Wij zijn het moe naar andrer wil te leven;
Broeders hoort hoe gelijkheid spreekt:
Geen recht, waar plicht is opgeheven,
Geen plicht, leert zij, waar recht ontbreekt.
Makkers, ten laatste male,
Tot den strijd ons geschaard,
en D’Internationale
Zal morgen heersen op aard.
De heerschers door duivelse listen
Bedwelmen ons met bloedigen damp.
Broeders, strijdt niet meer voor andrer twisten,
Breekt de rijen! Hier is uw kamp!
Gij die ons tot helden wilt maken,
O, barbaren, denkt wat ge doet;
Wij hebben waap’nen hen te raken,
Die dorstig schijnen naar ons bloed.
Makkers, ten laatste male,
Tot den strijd ons geschaard,
en D’Internationale
Zal morgen heersen op aard.
Tekst van Eugène Potier (1816-1887) – Vertaling Henriette Roland Holst (1869-1952)
![](https://pantijn.nl/wp-content/uploads/2024/05/Screenshot_20240526-221734_Chrome.jpg)
SOLIDARITEITSLIED
Voorwaarts en niet vergeten waaruit onze kracht bestaat bij honger en bij eten. Voorwaarts en niet vergeten: de solidariteit!
Alle volken van de aarde, strijdt nu samen, zij aan zij. ’t Kapitaal heeft dan geen waarde in de nieuwe maatschappij!
Voorwaarts en niet vergeten waaruit onze kracht bestaat bij honger en bij eten. Voorwaarts en niet vergeten: de solidariteit!
Willen wij dat snel bereiken, sluit je aan aan onze kant. Wie niet strijdt met zijn gelijken laat de macht in vreemde hand.
Voorwaarts en niet vergeten waaruit onze kracht bestaat bij honger en bij eten. Voorwaarts en niet vergeten: de solidariteit!
Sla de grote monopolies alle wapens uit de hand. Onze winst is hun verlies, alles wordt door ons bemand.
Voorwaarts en niet vergeten waaruit onze kracht bestaat bij honger en bij eten. Voorwaarts en niet vergeten: de solidariteit!
Proletariërs aller landen verenig je en vecht je vrij. Met je grote regimenten breek je elke heerschappij!
Voorwaarts en niet vergeten, Maar de vraag heel concreet gesteld: Bij honger en bij eten: ALLE STRATEN ONZE STRATEN. HEEL DE AARD ONZE AARD!
Tekst Bertholt Brecht, 1931. Muziek Hans Eisler. Gecomponeerd ten behoeve van de proletarische speelfilm ‘Kuhle Wampe’. Nederlandse tekst Piet Bossers, 1974. Uitvoering: NCPN zangtrio ‘Hard en Vals’ ter gelegenheid van 1 mei.
‘MODERN TIMES’ BY CHARLIE CHAPLIN
MENEER DE PRESIDENT
Mijnheer de president, welterusten.
Slaap maar lekker in je mooie witte huis.
Denk maar niet te veel aan al die verre kusten
waar uw jongens zitten, eenzaam, ver van thuis.
Denk vooral niet aan die zesenveertig doden,
die vergissing laatst met dat bombardement.
En vergeet het vierde van die tien geboden
die u als goed christen zeker kent.
Denk maar niet aan al die jonge frontsoldaten
eenzaam stervend in de verre tropennacht.
Laat die weke pacifistenkliek maar praten,
mijnheer de president, slaap zacht.
Droom maar van de overwinning en de zege,
droom maar van uw mooie vredesideaal
dat nog nooit door bloedig moorden is verkregen,
droom maar dat het u wel lukken zal dit maal.
Denk maar niet aan al die mensen die verrekken,
hoeveel vrouwen, hoeveel kinderen zijn vermoord.
Droom maar dat u aan het langste eind zult trekken
en geloof van al die tegenstand geen woord.
Bajonetten met bloedige gevesten
houden ver van hier op uw bevel de wacht
voor de glorie en de eer van het vrije westen.
Mijnheer de president, slaap zacht.
Schrik maar niet te erg wanneer u in uw dromen
al die schuldeloze slachtoffers ziet staan
die daarginds bij het gevecht zijn omgekomen
en u vragen hoe lang dit nog zo moet gaan.
En u zult toch ook zo langzaamaan wel weten
dat er mensen zijn die ziek zijn van geweld,
die het bloed en de ellende niet vergeten
en voor wie nog steeds een mensenleven telt.
Droom maar niet te veel van al die dode mensen,
droom maar fijn van overwinning en van macht.
Denk maar niet aan al die vredeswensen.
Mijnheer de president, slaap zacht.
Tekst: Lennaert Nijgh – Muziek: Boudewijn de Groot