POPPENKAST OP DE DAM
 
 

Home

 Poppenkast op de Dam

Organisatie Nieuws Links  

 
 

 

  Nieuwsbericht
Zaterdag 29 april 2017
 
Nummer 1

 
 
 


Bij de start van het nieuwe poppenkastseizoen

Een terugblik op de eerste helft van het vorige seizoen met een kleine vooruitblik op 2017

Dit eerste Nieuwsbericht van 2017 bestaat uit verslagen van het vorige seizoen, die jullie nog tegoed hadden. Nog meer verslagen over de tweede helft van het seizoen 2016 en de herfst- en winterperiode zullen (ijs en wederdienende) volgen als bijlage van het volgende Nieuwsbericht. 

Als ik dit Nieuwsbericht maak, is het seizoen 2016 allang achter de rug, hebben de poppenspelers Egon Adel en Frouke van Zomeren gedurende de herfst- en wintermaanden overal in het land hun kunsten vertoond, zijn er nieuwe voorstellingen gemaakt en is onder leiding van Egon Adel de 6e Jan Klaassen Academie afgerond en hebben negen cursisten hun welverdiende certificaat in ontvangst genomen.

Op
zondag 14 mei (moederdag) start het seizoen met Egon Adel en de première van zijn nieuwe voorstelling, het traditionele verhaal met de Generaal, de Dood van Pierlala en de Duivel (regie: Wim Kerkhove) en zondag 1 oktober sluiten we het seizoen af met Egon Adel en Frouke van Zomeren en nemen dan tevens, na zes speelseizoenen, afscheid van Frouke. Zij gaat wat minderen met optredens en wat meer tijd stoppen in haar privé leven. In een van de volgende Nieuwsberichten zal zij hier iets meer over vertellen. Grijp natuurlijk vooral de kans Frouke nog eens te zien met ‘Jan Klaassen en de Huisbaas’ (regie: Wim Kerkhove).

Voor nu wens ik iedereen veel leesplezier en een geweldig nieuw poppenkastseizoen met de leuke voorstellingen van Egon Adel en Frouke van Zomeren.

Wim Kerkhove
 

De eerste maanden van het seizoen 2016

Frouke van Zomeren en Egon Adel vertellen vol enthousiasme over hun avonturen op de Dam en elders. Maar eerst nog even terug naar Nieuwsbericht 2 van 2016 met een item over Poppenkast op de televisie.

Poppenkast op de televisie


Marlies Lammers
is een opleiding aan het afronden waar ze elk onderdeel leert van het documentaire maken, van interview tot montage. Zij heeft de poppenkast van Egon Adel als onderwerp gekozen.
In het vorige Nieuwsbericht over Poppenkast op de televisie is een link naar het filmpje van Marlies Lammers een beetje onderbelicht gebleven. Daarom hier nog een keer de link: https://youtu.be/tInf9ylDnsA
   
 

Poppenspeler Frouke van Zomeren vertelt

Frouke vertelt over de ontwikkeling van de poppenkastvoorstelling JAN KLAASSEN EN DE HUISBAAS en haar  eerste voorstellingen in mei, juni, juli 2016 en10 juli de premiere.

Het heeft anderhalf jaar geduurd, er waren in die tijd nog vijf voorstellingen te maken door Frouke, maar nu is hij er: 'Jan Klaassen en de huisbaas.'

De “pop huisbaas” had ik al uit een eerdere voorstelling 'Trammelant in de drukkerij' (2014) en ik wist meteen dat ik deze pop voor de Jan Klaassenvoorstelling wilde inzetten. Bij de masterclass (Wim Kerkhove) van 2015 hebben we de verhaallijn en de spelmogelijkheden doorgesproken. Ik wilde met PIERLALA en een wijnton aan de slag. Maar het liep anders. Van Pierlala in een drankton, een ton huurschuld aan rekeningen in een doofpot naar de huisbaas en de kist van Jan Klaassen met daarin de onverwachte dood van PIERLALA.

'Geen gedoe Frouke, het moet volks zijn, direct, met heldere beelden en duidelijk drama.

We werken met metaforen. De stoel uit de voorstelling van NAAR ZEE kwam goed van pas als de stoel van Otepoetje, de overleden moeder van Katrijn.

Ik werk altijd met een planning/deadlines in de ontwikkeling van een voorstelling. Wim Kerkhove kwam op een donderdag in maart voor de grote doorloop van het ontwerp, een donderdag in april voor de mise-en-scène en definitieve tekst en in mei voor de generale met intro voor de kast en het bekijken van het spel in twee verschillende poppenkasten (buitenkast en binnenkast). We hebben samen de voorstelling gemaakt!  De tussenliggende dagen gebruikte ik voor bezinning, uitwerking, oefenen, teksten en technische details en foto’s maken met mijn man Paul van Zomeren (fotograaf).

Natuurlijk moet ik ook oefenen in de poppenkast van de Dam en deze aanpassen, anders blijft de kist niet staan op de rand en dan te denken aan de fauteuil. Van eind maart tot 10 juli speelde ik natuurlijk ook nog 'gewoon' 56 voorstellingen door heel Nederland om mijn brood op de plank te krijgen. Kortom een hele intensieve tijd met een groot resultaat. Ik ben heel blij met deze prachtige voorstelling.

 

Mijn eerste voorstelling op de Dam van dit seizoen begint  op 29 mei. Hulp is onontbeerlijk: Monica is deze keer de manser en sjouwer (v.a. het station) en bewaker als ik aan het spelen ben. Na een aantal jaar trouwe hulp van Robert voor het plaatsen van de poppenkast is er dit  jaar  een nieuwe poppenkast-op-bouwer: Dennis Holling. Elke keer als ik zal optreden haalt hij bij Egon Adel  de bakfiets met de poppenkast op en zet hem dan op de Dam in elkaar en test het geluid. Na afloop wordt de poppenkast weer door hem afgebouwd en teruggebracht.


Monica                                                                                         Dennis

Monica, Anke, Janine en Dennis zijn dit seizoen al mansers geweest tijdens de voorstellingen. (zij die het geld ophalen met het mansbakje ). En bewakers!

Loopt er een man met een middelvinger omhoog tijdens een van mijn voorstellingen op 3 juli, zegt Jan Klaassen: 'Uw vinger staat omhoog' De man gaat om de poppenkast heen en wil gitaar gaan spelen voor het publiek. Gelukkig kwam Dennis in actie, die hem vriendelijk doch dwingend verzocht te vertrekken. En dat deed de man. Hier heb je elkaar voor nodig!

20150816_145814_resized.jpg
WE BEGINNEN PRECIES OM EEN UUR 

Op zondag 29 mei is het héééél warm, op 5 juni keiharde wind, waarbij het tussendoek weg waait en ik  supersnel mijn hoofd wegdraai naar beneden en met gebogen knieën mijn voorstelling afspeel. Op 12 juni zou het gaan regenen. Heel donker en dreigend, maar het blijft droog. Toch extra regenkleding mee en plastic zakken om de poppen te beschutten. Het weer blijft een van de onverwachte en mede bepalende factoren voor het succes van de optredens. Zondag 3 juli: demonstraties komen en gaan, net als de duiven en de politiesirenes. Leuk, ook volwassenen zijn geboeid, komen zelfs terug als ze gepind hebben om hun dankbaarheid te tonen.

Na afloop zijn er steeds weer ontwapende en verrassende momenten met de toeschouwers en Jan  Klaassen.
 

Zondag 10 juli premiere 'Jan Klaassen en de huisbaas'

De langverwachte dag is aangebroken. Vorige week nog speelde ik de generale repetitie op een basisschool voor 2 x 100 kinderen. Genoten hebben ze...... zou er vandaag ook publiek op af komen? De persberichten en de foto’s waren op tijd de deur uit gegaan. Egon was al vroeg ter plaatse om voldoende ruimte voor de poppenkast te bedingen. De witte kraampjes van de boekenmarkt staan in rijen op de Dam. volgepakt  met boeken.

En dan zie ik mijn speelplek. Ingepakt tussen het paleis en de kraampjes van de boekenmarkt staat de Poppenkast van de Dam voor de bekende lantaarnpaal. Het is boven de 24 graden, de zon schijnt fel. Niet gunstig voor de bloemen die wachten om de felicitatie van de première te bevestigen.

We liggen uit de loop van de voetgangers van de Nieuwendijk naar de Kalverstraat, wat zowel voor als nadelen heeft. De eerste voorstelling trekt dan ook het meeste publiek, deze staat immers aangekondigd als première! Ik ben zenuwachtig..... er zijn toch grote verschillen in afstanden tussen spullenplank en speelplank van de oefenpoppenkast en deze op de Dam. Het opstapkistje staat klaar achter het tussendoek, de laatste regieaanwijzingen klinken nog na in mijn herinnering.....

En dan is het zover. Tot mijn verbazing heb ik er lol in, de lastige technische overbruggingen kan ik al improviserend op de koop toe nemen. (de kist houdt niet goed op de plank, valt op Pierlala, Pierlala valt naar beneden zodat ik door mijn knieën moet zakken om hem te pakken en dat terwijl Jan Klaassen duidelijk snurkend op de speelplank moet blijven slapen. De teksten zijn fijn, de stem van Katrijn nog te fel.... maar het totaal is goed, zoals we het bedacht hadden. Zowel jong als oud kijken met spanning naar de loop van het spel. De drie  kinderen van Egon, de poppenspeler van Dam, waren het unaniem eens, dit was een goede en spannende voorstelling. Een andere toeschouwer na afloop:  'Ik voel me ontroerd door deze voorstelling.' Een ander: 'Wat prachtig gespeeld, en wat mooi in deze tijd geplaatst met de voedselbank.'

In de pauze oefen ik de stem van Katrijn en die wordt in de loop van de middag steeds beter. Een collega die ik tien jaar geleden voor het laatst gezien had reageerde verbaasd op mijn spel, 'jij zei dat je niets met Jan Klaassen had, toen je bij mij poppen kocht destijds.' Ja dat was ook zo. Zo zie je maar, alles kan anders lopen. Ik ben nu een fan geworden van de held EN speel ik op de Dam.

Een dynamische middag was het! Want naast de belangstelling voor de poppenkast op de Dam waren er ook bezoekers voor de boekenmarkt. Verder was er lawaai van scanderende protesterende mensen elders op de Dam, rondrijdende koetsjes en om 4 uur  een rivier van motorrijders die luid toeterend en vol gas voor de stoplichten stonden te brullen. Dan nog aansnellende politie met sirenes, en stromen mensen die na de city run rond het Vondelpark weer naar huis gingen. 

Zowel de voorstellingen als het drankje na afloop met Egon en Wim was een waar feest. Wij zijn een echt  team.  PROOST!

17 juli was mijn laatste speeldag in de maand juli, grote belangstelling voor de huisbaas bij de eerste voorstelling. Tussendoor kwam een achterkleindochter van Janus Cabalt (1869) langs om te praten over haar haar overgrootvader. Hij speelde in de poppenkast van de Dam met vergunning van 1893 tot 1935. Wat keek ze blij naar de poppenkast, hij is er nog steeds: LANG  LEVE JAN KLAASSEN!!!

 

Poppenspeler Egon Adel vertelt

Zondag 8 mei Wat goed dat jullie er altijd staan!

Ik krijg vaak complimenten als we met de poppenkast in de regen en of kou  staan op de Dam. We zijn er gewoon elke zondag en dat vinden veel mensen erg stoer. Er komen ook altijd wel kinderen kijken met regenjasjes en paraplu’s. Maar wat niemand weet is dat spelen in regen en kou eigenlijk helemaal niet zo’n drama is voor de poppenspeler. Het publiek heeft het doorgaans moeilijker, die zitten stil op het open plein. De poppenspeler is flink aan het bewegen en krijgt het altijd wel warm. Daarbij heeft de poppenkast een dakje.

Wat pas echt afzien is voor de persoon in de poppenkast is hitte. Dan warmt het erg snel op in de kast. Daarbij zijn er maar weinig mensen die gezellig op de Dam gaan staan, de Amsterdammer zoekt de parken en watertjes op. Kortom, erg weinig publiek.

Maar het moeilijkst om mee te werken is toch wel de wind. Dat zou men niet zo denken, maar harde wind kan je enorm uit je spel halen. Alles wappert om je heen, het achterdoek windt zich om je lichaam als een mummie, alles valt van de plankjes, soms worden zelfs poppen van hun haakje afgerukt, het publiek is nauwelijks te verstaan.

En hoe ik mij ook verheugd had op de eerste dag van het seizoen, ik moet toegeven dat ik het soms even lastig had. Het was namelijk een ongelofelijke warme dag met een bovenaardse hoeveelheid wind. Het publiek merkt daar dan gelukkig maar weinig van, maar ik stond achter de schermen wel keihard te werken.

Net toen ik een beetje aan het instorten was, kwam Elise langs, een heel lief meisje, dat vaak met haar opa even langs komt. Ze had voor Jan Klaassen en voor mij een armbandje gemaakt van loombandjes, daarbij had ze ook nog eens een hele mooie tekening gemaakt! En zo kan een kind je redden en je energie geven om nog wel tien van dit soort dagen achter elkaar te spelen.

 


Zondag 22 mei Auto’s op de Dam

Er is een mooie ontwikkeling gaande rond de Dam. De ondernemers hebben zich iets beter verenigd en maken zich nu hard voor een mooiere Dam met een vriendelijkere uitstraling. De poppenkast wordt als een waardevolle bijdrage hierin gezien. De grote beach-volleybal-stadions komen niet meer terug. Mooi!

Een bijkomstigheid is ook, dat er geen auto’s meer geparkeerd mogen worden op de Dam. Dat is natuurlijk wel te begrijpen, niet echt mooi om een auto voor het Koninklijk Paleis te zien. Voor de poppenkast is het wel wat lastig. Wij waren zo’n beetje de enige, die een vergunning hadden om altijd een auto neer te zetten op de Dam om zo de poppenkast en toebehoren te kunnen plaatsen. Daar komt nu dus een einde aan…

Ik heb hier velen uren contact over gehad met de gemeente, maar uiteindelijk hebben wij moeten inzien dat er niets anders op zit. Wat dan weer wel komisch is: de dag na dit lastige besluit kom ik op de Dam en staat het werkelijk hélémaal vól met auto’s! Allemaal grote vierwiel-aandrijf-cross-country-dingen! Het lijkt wel of ze een geintje met me uithalen.

Maar het blijkt gewoon toeval. Een grote promotietour van mensen, die met dit soort wagens door Indonesië gaan crossen. Die zien we voorlopig dus niet meer op de Dam.


Zondag 29 mei Hercules vs. Europa

Vandaag staat er op de Dam een soort arena met een mechanische rodeostier in het midden. De hele dag mogen mensen proberen de stier te bereiden en zal de stier, die Hercules heet, proberen de mensen van zijn rug te werpen. Op de een of andere manier is dit een actie om ‘We are Europe’ te promoten. De mensen zullen Europa vertegenwoordigen en de stier… nou ja dat is niet helemaal duidelijk. In elk geval wordt er, als iemand op de stier is blijven zitten na een wilde rit, elke keer geroepen ‘you have saved Europe!’

Een beetje een onbegrijpelijke, maar wel heel grappige actie en ik vind het ook wel erg bij Jan Klaassen passen, dus even later weet de held van de poppenkast ook Europa te redden. De mensen zijn erg enthousiast over Jan Klaassen en hij moet ook nog wat zeggen voor op de website. Hij besluit de groeten te doen aan al zijn Europese familie. Elk land heeft zijn eigen variant op Jan Klaassen met soortgelijke verhalen en allemaal met dezelfde stamvader, de Italiaanse Pulcinella. Daar komt Jan Klaassen dus vandaan, net als in Duitsland Kasper Putchinel, in Belgie Poesje(nellen), in Engeland Punch, in Frankrijk Polichinelle en ga zo maar door.

Zo is Jan Klaassen eigenlijk een prachtig symbool van de verbondenheid en overeenkomstigheid tussen de verschillende Europese landen. Misschien wel meer dan de mechanische stier Hercules?


Zondag 19 juni Portretten op de Dam

Mijn vader, die in de jaren veertig en vijftig is opgegroeid, verteld dat hij vanaf de Zeedijk, waar hij woonde, elke dag een wandeling maakte naar de Dam. Daar was het enige entertainment voor kinderen, dat in die tijd beschikbaar was. Natuurlijk de poppenkast op de Dam. Maar er was nog iets, een sneltekenaar. Aan de andere kant van het plein maakte deze de hele dag hetzelfde tekeningetje. Niet de Dam maar een landschapje, dat hij razendsnel op papier zette. Hij had een heel aparte opbouw met dan in die hoek weer een streep, dan daar weer een veegje, zo was tot het laatste moment niet te zien wat de tekening eigenlijk ging voorstellen. Een voorstelling op zichzelf dus. Mijn vader heeft het wel duizend keer gezien, zo verteld hij mij (mijn moeder had er overigens totaal geen interesse in).

Erg leuk dus om te zien, dat er weer een sneltekenaar op de Dam zit vandaag! Hij heet Shawn en komt uit Ierland. Hij blijft maar een week, maar komt geregeld terug. Hij maakt portretten van mensen. Iets dat tegenwoordig veel meer aansluit bij wat het publiek wil kopen. Het is wel een vakman, die razendsnel een heel goed gelijkend portret kan maken.

Ook op de Dam is Neerlands grootste Jan Klaassen kenner, Hetty Pearl. Ze is even komen kijken bij de poppenkast, geweldig leuk natuurlijk. Samen maken we kennis met Shawn. Hetty Pearl is zelf ook een kunstschilderes, haar eigenlijke opleiding was de Kunstnijverheidschool, de voorloper van de Rietveld Academie. Voor ze naar huis gaat heeft Hetty Pearl nog een mooie verassing voor me: ze is van plan een portret van mij en Jan Klaassen te schilderen! Ik kan me geen geweldiger cadeau bedenken.

 


Zaterdag 16 en zondag 17 juli Jan Klaassen in Polen

Dit weekend mocht ik Nederland vertegenwoordigen in de Poolse hoofdstad Warschau op een festival voor volkspoppenspel. Geweldig om collega’s uit andere Europese landen te ontmoeten en te zien spelen. Jan Klaassen behoort tot een sterke traditie van volkspoppenspel, die overal in Europa bestaat en nauw verbonden is. Sinds de middeleeuwen en waarschijnlijk al daarvoor is er vanuit de Italiaanse Comedia Dell Arte een poppenspel ontstaan, dat zich door Europa verspreid heeft. De figuur Pulcinella, bekend om zijn witte gewaad en zwarte masker, is de stamvader van de hoofdfiguur in zo’n beetje elke Europese poppenkasttraditie. Zo ook van Jan Klaassen.



Op het festival was ook een geweldig goeie Italiaanse poppenspeler uit Napels, Irene Vecchia. Zij zou het traditionele verhaal van Pulcinella laten zien. Helaas had de luchtvaartmaatschappij haar bagage in Napels vergeten! Haar poppen hadden haar zijde niet verlaten, in haar handbagage. Maar haar theater was er dus niet! De avond voor het festival probeerden we oplossingen te bedenken. Snel iets in elkaar timmeren? Uiteindelijk besloten we dat Irene maar het beste in mijn poppenkast kon spelen.

Nou dat heeft ze gedaan. Ik durf gerust te zeggen, dat in mijn kast nog nooit zo’n goeie voorstelling is gespeeld. Geweldig spel, enorme (beetje gemene) humor en een geweldige ervaring. In deze poppenkast heb ik een decor van Amsterdamse huisjes. Prachtig om daar Pulchinella bezig te zien.  De voorstelling had Irene omgedoopt van ‘Historia di Pulcinella’ tot ‘Pulcinalle in Amsterdam’.

 


Programmering 2017: Wie speelt wanneer?

 

Jan Klaassen Museum

Over het Jan Klaassen Museum had u nog iets te goed van mij. Het Jan Klaassen Museum beleefde op 10 oktober 2015 een vliegende start. Er was veel belangstelling en enthousiasme. Voor de NVP-UNIMA (poppenspelvereniging) hebben wij op 12 maart 2016 nog een mooie presentatie mogen verzorgen voor een geweldig betrokken publiek van poppenspelers. Helaas was er tijdens de reguliere openstellingen weinig aanloop. Daarom hebben wij besloten alleen nog voor opleidings- en onderzoeksdoeleinden op afspraak de deuren te openen.

 


Het kleinste Poppenspelmuseum ter wereld!

Let op:
Het Museum is alleen nog maar  te bezoeken voor opleidings- en onderzoeksdoeleinden. Een afspraak hiervoor kunt u maken met Wim Kerkhove: 06-25373611

Wijzigingen voorbehouden: check www.janklaassenmuseum.nl
 

Locatie: Broedplaats De Vlugt, Burgemeester de Vlugtlaan 125,
1063 BJ  Amsterdam.
 

 
 


Jan Klaassen Academie

Inschrijving cursus 2018
(minimaal 6 deelnemers)

www.janklaassenacademie.nl

 

 


Wie, wat, waar op internet?

Jan Klaassen Museum: www.janklaassenmuseum.nl

Jan Klaassen Academie: www.janklaassenacademie.nl

Theater Pantijn: www.pantijn.nl

Feike Boschma: www.feikeboschma.com

Broedplaats De Vlugt: www.broedplaatsdevlugt.nl

De Amsterdamse Poppenkast - www.1001gracht.nl

Poppentheater De Kleine Zon - www.kleinezon.nl
 

 



 


Lang zal Jan Klaassen leven!

De man achter de poppenkast
- Een theatrale vertelling over de Poppenkast op de Dam en Jan Klaassen.

www.pantijn.nl
 


 

 


Volgend

Nieuwsbericht
Verwacht zomer 2017

Archief Nieuwsbericht 2016:
Nummer: 1, 2

Archief Nieuwsberichten 2015:
Nummer 1, 2, 3

Archief Nieuwsberichten 2013 en 2014:
Nummer
1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12

De Nieuwsberichten worden vezorgd door Wim Kerkhove

w.kerkhove@pantijn.nl